بیت کوین

همه چیز درباره پول مجازی و بیت کوین

در حوزه اقتصاد، فضای مجازی ظرفیت هایی را برای ایجاد تعامل تجاری آفریده و این فضای مجازی
موجب شده است تا فعالیت های محیط اقتصادی به صورت داد و ستد مجازی، تجارت الکترونیکی، خرید و سفارش اجناس از طریق اینترنت، فروشگاه های مجازی و… صورت گیرد.
با ایجاد و گسترش فن آوری های ارتباطی و اطلاعاتی ما شاهد ظهور «فضای مجازی» در گستره و حوزه های تازه هستیم به طوری که بسیاری از کارشناسان و پژوهشگران قرن بیست و یکم را قرن «فضای مجازی » نامیده اند.
گسترش فناوری های تازه و ارتباطات جهانی مبتنی بر «شبکه » را شاید می توان مهمترین نماد «جهانی شدن» دانست که فضایی متفاوت از فضای جوامع قرون گذشته ایجاد کرده است؛ بیشینه شدن سرعت و کارایی مناسبات، کمینه شدن حاکمیت ها و قدرت نفوذ و تاثیرگذاری آن و تداوم قدرت یابی عناصر «فراحاکمیتی » را می توان از جمله مهمترین تفاوت های عصر حاضر، تاثیرپذیرفته از روندهای جهانی شدن، فضای مجازی و ارتباطات وب پایه به حساب آورد.
ایجاد و گسترش روابط «فراحاکمیتی» از طریق شبکه به هم پیوسته ای به نام «اینترنت » مهمترین پدیده ای بوده که بشر طی دهه ها تلاش توانسته به آن دست پیدا کند. این شبکه عظیم فارغ از نکات ضعف و قوت آن، امروز به یکی از تاثیرگذارترین و گسترده ترین پدیده های زندگی بشر تبدیل شده است، به طوری که توانسته با سرعتی باورنکردنی، عرصه های مختلفی از شوون سیاسی، اقتصادی و حاکمیتی را در برگیرد.
با ظهور و گسترش پدیده «جهانی شدن »، فرایند و روندهایی از فرصت ها و تهدید ها پیش روی پژوهشگران، دولتمردان، سیاست گذاران و تصمیم گیران حوزه های مختلف سیاسی، اقتصادی و امنیتی قرار گرفت.
در این میان، فضای مجازی به عنوان فضایی مبتنی بر بستر «وب » توانسته با پیوند افراد، سازمان ها و نهادها و دولت ها به یکدیگر، ظرفیت «هم پیوندی گسترده» را بسط داده و گستره و دورنمای تازه ای از فضا، مناسبات و توانایی را در حوزه اقتصاد، سیاست و امنیت ایجاد نماید.
در حوزه سیاست، فضای مجازی ظرفیت هایی برای ایجاد تعامل سیاسی تازه آفریده که بستر مناسبی برای دیپلماسی در حوزه های تازه را محسوب می شود و عرصه عمومی را تحت تاثیر خود قرار داده است.
در حوزه اقتصاد، فضای مجازی باعث گردیده تا فعالیت های محیط اقتصادی به صورت داد و ستد مجازی، تجارت الکترونیکی، خرید و سفارش اجناس از طریق اینترنت، فروشگاه های مجازی و… صورت گیرد.
بر این پایه، به نظر می رسد گسترش تجارت الکترونیکی و فعالیت های اقتصادی در فضای مجازی به یکی از عمده ترین نگرانی ها و ملاحظات دولت ها تبدیل شده است و دولت ها در عین حال که تلاش دارند تا فضای همکاری های اقتصادی در فضای مجازی را گسترده سازند، همچنین هنوز تلاش می کنند تا نگاه حاکمیتی خود را در این حوزه حفظ کنند.
«بیت کوین یا پول مجازی » از جمله نوآوری ها در حوزه تجارت الکترونیکی و مالی محسوب می شود که طی پنج سال گذشته گسترش یافته است. بیت کوین در حقیقت، یک نوآوری اینترنتی با کارکردی مشابه «پول بی پشتوانه » است که طی این سال ها ارزش آن در بازارهای جهانی از چند صدم دلار به صدها دلار افزایش یافته است.
رویکردها و نظرهای مختلفی در مورد چیستی و کارکرد بیت کوین در میان کارشناسان حوزه فضای مجازی، اقتصاددانان و فعالان اقتصادی وجود دارد. برخی بیت کوین را همانند حباب می دانند و در مورد تبعات و نتایج آن هشدار می دهند و برخی دیگر آن را واکنش قدرت گرفته از فناوری اطلاعات به نابسامانی های نظام مالی و پولی جهانی به شمار می آورند؛ واکنشی که با باز آفرینی مبنایی پول آغاز شده است. به عبارت دیگر از منظر منتقدین نظام مالی جهانی، معماری نظم نوین جهانی با جایگزینی ارزهای دیجیتال با دلار آمریکا پیگیری می شود. از این زاویه، دیدگاه های مختلف و متناقضی در باره ی بیت کوین وجود دارد که لزوم بررسی و پژوهش پیرامون این پدیده تازه اینترنتی و مالی را دوچندان می سازد.
جمهوری اسلامی ایران نیز طی سال های اخیر با این پدیده نوپای مجازی مالی روبه رو شده است و همزمان با گسترش بیت کوین در جهان، این پدیده نیز در داخل کشورمان از طریق فضای مجازی گسترش یافته و به سرعت تارنماهای مختلفی برای ایجاد و خرید و فروش آن طراحی شده است. اما هنوز نهادهای مختلف، چگونگی مواجهه با این پدیده را به درستی نمی دانند. براین پایه به نظر می رسد که نخست بایستی این پرسش اصلی مطرح گردد که چگونه می توان با این پدیده نوظهور به عنوان پول مجازی روبه رو شد که در کنار این پرسش، پرسش های فرعی همچون چیستی بیت کوین و چگونگی تحرک مالی آن نیز مطرح خواهد شد.
نکته ی مهم این است که پول مجازی به عنوان یک پدیده نوپای پولی و اینترنتی به دلیل نداشتن پشتوانه حاکمیتی ملی و بین المللی تنها ظرفیت کالایی – بورسی را دارد اما بایستی به دلیل قرار گرفتن در فضای مجازی، لزوم کنترل و نظارت بر آن را از طریق رویه های مالی حاکمیتی انتظار می رود.